Kaup á fasteign er mikilvægasta og stærsta fjárfestingin í lífi flestra og í flestum tilvikum gerð með aðstoð lánastofnunar. Það skiptir miklu máli fyrir fjárhaginn að gera eins nákvæmt greiðslumat og mögulegt er sem tekur tillit til stöðunnar í dag og á morgun. 

Fyrir fjárhaginn skiptir meginmáli að þú ráðir vel við rekstrarkostnað fasteignarinnar ásamt mögulegum afborgunum láns á næstu árum og jafnvel áratugum.  Þú getur leitað til viðskiptabankans þíns, lífeyrissjóðs eða annarrar lána­stofnunar til þess að fá bráðabirgðagreiðslumat sem mun gefa þér nokkuð skýra mynd um kaupgetu þína.

Bráðabirgðagreiðslumatið byggir á upplýsingum um tekjur þínar, framfærslu og rekstrarkostnað heimilisins, til að mynda kostnað vegna bifreiða o.s.frv.

Í flestum tilvikum er hægt að gera bráðarbirgðargreiðslumat nafnlaust á heimasíðum lánastofnana án nokkurs kostnaðs eða skuldbindinga. Á grundvelli þessara upplýsinga getur þú áttað þig á hversu dýra eign þú getur skoðað

Á vef banka og fleiri lánastofnana er að finna reiknivélar þar sem þú getur fengið nokkra hugmynd um hvað þú ræður við taka hátt lán miðað við gefnar forsendur. Hjá bönkum og öðrum lánveitendum gilda mismunandi reglur um lánsfjárhæðir, sem hægt er að kynna sér á heimasíðum þeirra. Fyrstu kaupendur fá venjulega lánað fyrir allt að  85% af markaðs­virði íbúðar ef greiðslumat sýnir fram á að lántakandi ráði við afborganir af slíku láni. Kaupendur sem hafa huga á að stækka við sig og fjárfesta í dýrari fasteign geta venjulega fengið allt að 80% af markaðsverði íbúðar ef greiðslumat leyfir. 

Ekki er óalgengt að kaupendur og þá sérstaklega fyrstu kaupendur taki neyslulán til skams tíma til þess að fjármagna innborgun en mjög mikilvægt er að slíkt komi fram á greiðslumati.

Lánastofnanir bjóða mismunandi lánakjör og lánaform og er því mikilvægt að gera samanburð og jafnvel ræða við fjármálaráðgjafa áður en farið er af stað. Líta þarf á vaxtakjör, lántökukostnað, uppgreiðslugjald o.s.frv. Einnig þarf að meta hvort það henti að taka óverðtryggt eða verðtryggt.